Ma`lumotlar : 1092
Xabarlar soni: 591
Bugun: 16.11.2026
Soat: 23:48
Farzi gambit Karpov va Timman Moskva 1981
Muallif: Mengliyev Sh.
Qo`shilgan sana: 2015-08-14
Farzi gambit Karpov va Timman Moskva 1981
1. c2-c4 c7-c5
2. Kg1-f3 Kb8-c6
3. e2-e3 . . .
Toj talabgorlari final matchining 4 partiyasida: 2. g3 Kc6 3. Kf3 bo’lgan edi Hyukner 3. . .e5 yuriladigan sestimani muvaffaqqiyatli qo’lladi. Ilgari bu qoralar uchun xavfli sanalared.
Men tanlagan yo’l ortiqcha narsalarni ko’zlamaydi va uzoq davom etadigan pozitsiyaviy kurashga mo’ljallangandir.
3. . . . Kg8-f6
4. Kb1-c3 e7-e6
5. d2-d4 d7-d5
6. c4:d5 . . .
Bu yerda 6. a3 yurishini qo’shish kerakmi biroq? Degan masalani hal qilish mihim edi. 6. a6 dan keyin oqlar uchun 7. cd dan ko’ra foydaliroq yurish bu holda qoralarda d5 ni piyoda bilan olsh uchun asaoslar ko’proq .a3 va a6 yurishlarinign qo’shilishi yakkalangan piyodaga ega bo’luvchi tomonga foydali bo’lgani uchun, qanchalik g’alati bo’lmasin, bu holda keyingi o’yin planini ayni qoralar belgilaydi.
6. . . . Kf6:d5
7. Cf1-d3 Cf8-e7
8. 0-0 0-0
9. a2-a3 c5:d4
Qoralar endi keskinlikni uzoqroq saqlab tura olmaydi. Chunonchi, 9. K:c3 10. bc b6 bo’lganda, yangi hind himoyachisuning oqlar uchun qulay variant vujudga keladi.Tengman markazdagi vaziy6atni yumshatishga qaror qiladi.
10. e3:d4 . . .
Bundan keyingi o’yinni qoralar qanday planlashtirish kerak? 10. . .K:c3 11. bc almashuvi oqlarga foydali, chunki ularning markaziy piyodalari harakatchanligini saqlamoqda. Qoralarga c8 dagi felni o’yinga chiqarish muammosini yechish ham oson emas masalan, 10. . .b6 o’tmaydi, chunki 11. Fc2 g6 12. K:b5 F:d5 13. Ce4; 10. . .Cd7. 11. Fc2 g6 12. Ch6 Le8 13. Ce4 da esa oqlar ustunlikka erishadi.
Ikkita yurish qoladi: 10. . .Kf6 va 10. . .Cf6. 10. . .Kf6 ga 11. Cc2 o’naladi va agar 11. . .b6 bo’lsa, 12. Fd3 dan keyin Nemsovich himoyasining varianlaridan biri (oqlar bir temp yutgan holda) yuzaga keladi.
10. . . . Ce7-f6
11. Cd3-e4 Kc6-e7
12. Fd1-d3 h7-h6
Yangi g’oya. Odatda bunday vaziyatlarda 12. . .g6 dan keyin o’ynaydilar, bu oqlartga 13. Cg5 dan kayin fillarni qulay almashtiris imkonini beradi 13.Ch6 ham uchrab turadi.
Partiyadagi yurish, shubhasiz, shoh flangini zaiflashtiradi.lekin oqlar uchun b1-h7 dioganali bo’yicha nishonga qaratilgan hujumkor nkuchlarini o’zgacha saflaantirisah unchalik oson emas. Misol uchun, 13.Fe2 Cd7 14.Cc2 Cc6 va Fd3 ga hamma vaqt Kg6 javobi mavjud ayni vaqtda agar qoralarga b6,Cb7 yoki Cd7-c6 yo’li bilan oq fil muommasini hal qilish nasib etsa, ulr soz pozitsiyaga ega bo’ladi.
13. Kf3-e5 . . .
Endi noxush 14. Kg4 tahlikasi paydo bo’ldi
13. . . . Kd5:c3
14. Fd3:c3 Ke7-f5
Men qoralar uchun bu yerda 14. . .Fd6 ni eng yaxshi yurish deb hisoblagan edim: darxol d4 piyodasiga hujumni ko’paytirish mumkin bo’lar, oqlar esa 15.Ld1 yura olmas edi (15. . .C:e5). Lekin 14. . .Fd6 ga 15. B4 bor va agar 15. . .Kd5 bo’lsa,16 Fg3. Bordi-yu ,15…Ld8 bo’lsa; 16.Cb2 va oqlar otni e5da mustahkamlab olishga ulguradi.
15. Ccl-e3 . . .
Oqlar ikkita yengil spohni almashtirishdan hayiqmayapti, chunki 15…K:e3 16. fe C:e5 17. de variantida c8 filining qamoqdan chiqishi gumon. Buning ustiga <f> liniyasini ochilib, f7 piyodasiga bo’lgan tazyiq sezila boshlaydi.Tinmay o’sha filni rivojlantirishning yagona yo’lini topadi.
15. . . . Kf5-d6
16. Ce4-f3 . . .
Filni qaysi dioganalda qoldirish kerak, degan muhim masalani hal qilish lozim edi. 16. Ce2 kuchligi o’xshaydi, lekin u xolda 16. . .b6 17. Fd3 Kf5 18. g4 C: e5 19. gf C: h2+ bo’ladi va qoralar najot topadi.Partiyadagi yurish klassik qonunlar nuqtai nazaridan aniqroq. Qoralar markaziy d5 xonasini nazorat qilmay qo’ydi, oqlar esa , aksincha kuchaytirdiku. Masalan d4-d5 yurishini zararlantirishga qoralar qay darajada shaylanishga ulgura olishida qolgan.
16. . . . Ce8-d7
17. Fe3- b4 . . .
Muhim oraliq yurishi. Endi 17. . .Ce7 bo’lsa, e5 dagi zarba yo’qoladi. U xolda oqlar 18. Fb3 o’ynab, d4-d5 ni tayyorlaydi. Bordiyu, 17. . . Fe7 bo’lsa, 18. Cf4 a5 Fb3 va keyin Lfd1 hamda d4-d5.
Shuning uchun qora sipoxlarning navbatdagi qayta saflanishi umuman majburiydir.
17. . . . Cd7-h5
18. Lf1-e1 . . .
Ruxlarni <e> va < d> liniyalariga qo’yish kerak, chunki <c> liniyasida almashuvlar yuz berishi mumkin, binobarin oqlarning afzalligi лфьфнши ketadi.
18. . . . Cd7-b5
19. Fb4-b3 Cb5-a6
20. La1-d1 Kd6- а5
21. Cf3-e4 Kf5:e3
22. Fb3:e3 Fd8-d6
Oqlarda 23. a4 yurishi va uni yanada olg’a surish bilan boshlanuvchi plan bor; bu yakkalangan markaziy piyoda mavjud pozitsiyalarida gi bir qolipga tushgan rejalardan biridir.
23. Ce4- c2 . . .
Filni zarbalardan xoli b1 ga qo’yilsa yaxshi bo’ladi . Lekin u xolda qoralarning ixtiyorida 23. . . Fd5 javobi mavjud bo’lar va oqlar h7 punkitiga hujum qilish uchun farzinu fil batareyasini qilolmas edi.
23. . . Fd5 24. Сb3 Fd6 dan keyin men ikki imkoniyat qo’rib chiqqan edim. 25. d5:e5 26. F:e5 26. F:e5 C:e5 27. L:e5 ed 28. Le:e5 almashinuvlari o'ziga tortadi. Shubxasiz afzallik oqlarda biroq pozitsiya judayam soddalshib qoralarning durrang resurslari ortib ketadi.
Men d4-d5 xavfini tug'diruvchi 25. f4yurishi ustida ham bosh qatirgan edim. Bu holda ham qoralarga mudofaalanish oson emas. Lekin har holda farzinni d5ga olib o'tish qoralar uchun eng yaxshi to'xtam edi.
23. . . . Lf8-d8
24. Fe3-e4 La8-c8
25. Fe4-h7+ . . .
25. h3 e'tiborga loyiq : 25.. . . Kpf8 bo'lsa , 26. Le3 C:e5 27. de Fc6 28. L: d8+ L:d8 29. F: c6 bc 30. Lc3-end-shpil oqlar uchun yaxshiroq. 26. . . . Kpe7 27.Cb3 C: e5 28. de Fc6 29. Fh4 Kpe8 30. L:d8+ L: d8 31. Lc1 bo'lganda ikkala tomon uchun uchun ham keskin pozitsiya vujudga keladi.
25. . . . Kpg8-f8
26. h2-h3 . . .
Ayrim variantlarda birinchi gorizontalning zaifligi bilinib qoladi, shuning uchun "darcha'' ochib qo'yish menga foydali bo'lib ko'rinadi. Partiyadagi yurish temp yo'qotishga o'xshaydi, lekin, ajabo, bundan yaxshiroq boshqa yurish bo'lmasa kerak.Shu bilan birga 26. Cb3ga qoralarda juda kuchli 26. . .Fb6! javobiborligini aytib qo'yadi.
26. . . . b7-b6?
Bu mag'lubiyatga olib boradi, b6 xonasini oq filning b3 da paydo bo'lish tahlikasini daf etuvchi farzin manevri uchun bo'sh qoldirish kerak edi. Shu sababga ko'ra 26. . . Cb5 bo'sh chunki 27. Cb3 va fil "filning panasiga yashirinadi".
26. . . . b5 27. Cb3 a4 bo'lsa , 28. Kg6+masalani hal qiladi. Kurashni davom ettirishning birdan bir imkoniyati 26. . . kpe7 endi. 27. Kg4 Lh8! (27. . .C:d4? yutqizadi - 28. Ke3 ) 28. Fd5 (28. Fe4 Fc6 taxminan teng o'yniga olib keladi, xolos) 28. . . C: d4! (28. . . h5 ga 29. d5 masalani hal qiladi) 29. Fe4 Lhd8 30. Ke3 g6 (30. . .kpf8 31. Fh7) dan keyin qoralarning mudofaa resurslari hujumni muvaffaqiyatli qaytarish imkonini berardi.Timman shoh h8 da mustahkam joylashgan deb o'ylagan, biroq nogoh tor mor qiluvchi hujum ostida qolgan edi. Men ham xuddi shunday hato qilib, 1970 yili Karakasda B.Ivkovga boy bergan edim (5- partiyaga qarang).
27. Cc2-b3 Ca6-b7

28. d4-d5 . . .
28. Kg6+fg 29. L:e6 ham yutardi. Lekin markazdagi bu yurish samaraliroq.
28. . . . Fd6-c7
29. d5:e6 Ld8: d1
30. Ke5-g6+.
Qoralar taslim bo'ldi.
Endi 30. . .fg (30. . . Kpe8- 31. Fg8x) bo'lsa, 31. e7+C: e7 (F:e7) 32. Fg8x
2300 marta o`qildi.