Ma`lumotlar : 1092
Xabarlar soni: 591
Bugun: 17.11.2026
Soat: 0:7
Sitsiliancha himoya Karpov va Polugayevskiy Toj talabgorlari chorak finalining 6-partiyasi, Moskva 1974
Muallif: Mengliyev Sh.
Qo`shilgan sana: 2015-08-08
Sitsiliancha himoya Karpov va Polugayevskiy Toj talabgorlari chorak finalining 6-partiyasi, Moskva 1974
1. e2-e4 c7-c5
2. Kg1-f3 d7-d6
3. d2-d4 c5:d4
4. Kf3:d4 Kg8-f6
5. Kb1-c3 a7-a6
6. Cf1-e2 e7-e5
7. Kd4-b3 Cf8-e7
8. 0-0 Cc8-e6
9. f2-f4 Fd8-c7
10. a2-a4 Kb8-d7
11. Kpg1-h1 0-0

Polugayevskiy qoralar bilan o`ynaganda sitsiliancha himoyaning nuqul shu variant vujudga kelardi. Matchga tayyorlanish paytida biz trenerim grossmeyster S. Furman bilan shunday bo`lishi bilan hisoblashgan va kuchlarning eng maqsadga muvofiq joylashuvini belgilab chiqqan edik.
Bu yerda odatdagi yurish-12. F5 dir. 1971 yili men shu variant bilan D. Bronshteynni yutishga muvaffaq bo`lgan edim. Keyin Leningraddagi zonalararo turnirida R. Birnga qarshi ham shunday o`ynagandim-u, lekin muvaffaqiyat qozona olmagan edim.
12. Cc1- e3 . . .
G’oya yangi emas. U “yuksak darajada ”gi ikkinchi “hayot” ni 1973 yilgi Geller Ivkov partiyasidan keyin boshlagan edi.
Oqlar xozircha o’z niyatlarini aniq belgilamay ,markazda keskinlikni saqlab turibdi.
12. . . . e5:f4
13 . Lf1:f4 Kd7—e5
14. a4—a5 . . .
Matinning to’rtinchi partiyasida men bo’shroq—14. Qd4 o’ynaganim tufayli qoralar 14 .Lad8dan keyin yaxshi o’yin olgan edi.
14. . . . Kf6—d7
15. Lf4—f1 Ce7—f6

16. Kc3—d5 Ce6:d5
17. Fd1 : d5!? . . .
Bu erda men bazi bir narsalarni tushuntirib o”tishim lozim . Ayrim shaxmat sharxchilari, ba’zan, quruq rasional xisob –kitobdon, deb menga tana qildilar . Ha men omilkorman, binobarin, o’yinim ko’proq texnikaga asoslanadi. Men to’g’ri shaxmatni o’ynashga imtilaman va xech qachon ,aytaylik, Larcenga o’xshab tavakkalchlikka bormayman. Boshqalar singari oqlar bilan birinchi yurishdanoq afzallikka, qoralar bilan esa pozitsiyani tenglashtirishga intilaman .Lekin bir necha imkoniyatlardan men aslo eng maqsadga muvofig’ini tanlayman . Agar qadri –qimmati baravar bir necha davom mavjud bo’lsa, tanlab olish ko’proq raqiblarim kimligiga bog’liq bo’ladi. Misol uchun M. Tal bilan uning ijodiy tabiga mos tushmaydigan sodda pozitsiyalarga borishni avzal ko’raman . T. Petrocyan bilan esa murakkabroq o’yin o’ynashga xarakat qilaman. Bordiyu birdan –bir yo’lni ko’rib qolsam, u xolda menga qarshi kim o’ynayotgan bo’lsa ham men o’sha yoldan boraman. Aytmoqchi, men keyingi vaqt uslubim ayrim o’zgarishlar kasb etayotganini sezib turibman.
Partiyaga qaytamiz .Polugaevckiyga men taklif etgan ikki piyoda qurboni ilgari , balki ,miyamga xam kelmagan bo’lur edi . Hamma buni uyda tayyorla ngan narsa deb o’ylaydi. Biroq xudoning o’zi ko’rib turibdi , bu naq taxta yonidagi improvizasiyadir. Qilgan axtim menga hozir xam daxshatli tuyiladi . Tinchgina 17 .ed o’ynasa bo’ladi, lekin u holda 17. Kc4 18. C : c4 F: C4dab keyin oqlar debyut afzalligi to’g’risida o’ylashi mumkin, xolos.
17. . . . Fc7: C2
Polugaevskiy: olsammi yoki olmasammi ? degan shubxa bilan bir soatni o’tkazib yubordi . Chunki u menki qurbon qilibman, demak, hammasi uyda tahlil qilib chiqilgan, deb hisoblashi mumkin edi, ikkinchi tomondan esa ,o’zining bu majburiy yutqazig’ini topa olmas va shuning uchun uni qayta-qayta axtarar edi . Qoralar qurbonni olishdan bosh tortguday bo’lsa, og’ir pozitsiyaviy iskanjaga tushib qolardi.
18. Kb3-d4 Fc2:b2
Aytadilarku:”gar gunox qilmoqchi bo’lsang ,bir yo’la ulgurji qil, reza-reza bu gunoxlarga javob oson emas !” deb.
“Oz ”bilan kifoyalanishga urinish (hottoki shunday qilishni istasada )moddiy jixatdan teng amma oqlar yaqqol pozitsiyaviy ustunlikka nega bo’lgan vaziyatga olib kelar edi . Masalan 18. Fc5 19. Kf5! F:d5 20. ed va d6 dagi qora piyoda ketadi.
19. La1—b1 Fb2-c3
19 Fa3 yomonroq –qora farzin taxtaning chekkasida o’yindan tashqari xolatda qoladi.
20. Kd4 –f5 . . .
Yurishning maqsadi filni qo’riqlash va farzinni c5 ga qoymaslik bo’lib bu 20. Lb3 Fc5 21. Kf5 F:d5 22. ed Kc5 variantida ro’y berishi va qoralar ximoyalanib olinishi mumkin edi.
20. . . . Fc3 –c2!
Polugaevskiy soz manebr qilmoqda . Bu eng yaxshi yurishdir.
Suslik qilib qolinsa oqlar sipoxlarning o’zaro xarakatini izga solib oladi .21.Cd4 Ffd Lb2 yoki 21 Lfe1 Fa322.La1Fb2 23. La2 Fb4 24 Cd2 !—farzin tutiladi .Qoralar partiyadagi yurish bilan bunga halal bermoqda.
21. Lb1—e1 . . .
Noaniqlik. 21. Lfe1 dan keyin katta ustunlikka erishadi. Endi esa qoralarda himoya chorasi topiladi.
21. . . . Kd7---c5
22. Kf5:d6 Kc5—d3
23. Ce2:d3 Ke5:d3
24. Le1—d1 Kd3---b4
Uhim farq shunda. Agar men 21-yurishda Lfe1 o’ynagan bo’lganimda, hozir oq ruxlar b1 hamda d1 xanalarida turgan bo’lardi . Binobarin qoralar faqat ikkita imkoniyatga ega bo’lar edi: 1) 24. . .Kf2+ 25. C:f2 F:f2 26. e5 Ce7 27. Lf1 yoki 2) 24. Ke5 25. K:b7 --ikkala holda ham tashabbus oqlarda.
25. Fd5:b7 . . .

Avvaliga menda ikkita piyoda so’ng esa bitta piyoda yetishmas edi, binobarin balki shuning uchundir avvaliga yaxshi anglamasdan “material yetishmasligi” ni yo’qotishga intildim. Lekin shu asnoda 25. F h5 yurishi 26. L:f6 gf 27. Fg4 + Kph8 28 Ch6 xafini tug’dirar va bundan qutilish oson bo’lmas edi. (26 g6 27. Fc5).
25. . . . La8- b8
26. Fb7-a7 Fc2—c6
Hal qilivchi xoto. 26. . .Kc6 xam yaxshi emas: 27. Fc7 Kb4 28. F:c2 K:c2 29. Cb6 ustunlik oqlarda. Lekin 26. . . Fe2 qoralarga muayyan qarshi o’yin bersa-da, bu erda xam 27. ..Cb6 dan keyin afzallik oqlar tomonida bo’ladi.
27. Ce3---f4 . . .
Keyinroq, Furman shu paytda matbuot markazida sifat qurboni 27. L:f6! gf 28. Ch6 (29. Fe3 taxlikasini solib; 28. ...Kd3 ga 29. C:f8, 28. ....Fc2 ga esa 29. Lc1 Fd3 30. ..Fc5! bo’ladi ) oqlarning talabasiga olib borishini isbotlanini bilib oldim. U xaq bo’lsa kerak lekin grossmeyster ko’rsatgan talaba qilish yo’li yogona usul emas . Xaqiqatdanxam . aytishlaricha, men 27. Cf4 (28. e5 taxlikkasini tug’dirib) o’ynaganimda trenerim tinchlanib :”Bunisi ham yomon emas”, debdi. Chinakamiga, c4-e5 taxlikasi qoralarning xarakatini siqib turibdi, b4 dagi ot esa uyindan chiqibroq qolgan .
27 . . ... Lb58 –a8
28. . e5dan ximoqyolanib.
28.Fa7—f2 La8---d8
29.Ff2—g3! . . .
Havf solish ijrosidan kuchliroqdir! Bir-biriga qarama –qarshi so’zlar u, lekin ko’pincha xuddi shunday bo’lib ko’pincha, xuddi shunday bo’lib turadi. Oqlar e4—e5 surishga shoshilmayapti va tazyiqin kuchaytiryapti.
29. . . . Fc6---c3
30.Lf1 ---f3 Fc3---c2
31. Ld1 ---f1 Cf6---d4

Bo’lmasa, e4---e5 dan keyin xal qilivchixujumga o’tiladi.lekin edni xujumni to’xtatib bo’lmaydi.
32. Cf4---h6 . . .
Mo’ljalga qarab otish endi bir yo’la ikki punqt –f7 va g7 ga qaratilgan.
32. . . . Kb4—c6
33. K:f7 Fc4! dan keyin o’yini chigallashtirish umidida.
33. Kd6—f5! Fc2 ---b2
33. Ce5 bo’lganda o’yin g’alati tarzda yakunlanar edi:34. C:g7 C:g7 35. L: g3 va qoralar motdan qutila olmaydi.
34. Сh6---c1! . . .
Oqlar surat bilan h6 xonasini oqga bo’shatmoqda .Endi ximoyalanib bo’lmaydi.
34. . . . Fb2—b5
35. Kf5---h6+Kpg8----h8
36. Kh6:f7+ Lf8 :f7
36. Kpg8 bo’lsa qoralar mot bo’ladi: 37. Kh6+Kph8 38. L:f8+.
37. Lf3:f7 Cd4---f6
38. Fg3—f2 Kph2--g8
39. Lf7:f6 g7:f6
40. Ff3:f6.
Qoralar taslim bo`ldi.
2083 marta o`qildi.