Ma`lumotlar : 1092
Xabarlar soni: 591
Bugun: 17.11.2026
Soat: 0:13
Inglizcha o`yin boshi Korchnoy va Karpov Moskva 1971
Muallif: Mengliyev Sh.
Qo`shilgan sana: 2015-07-25
Inglizcha o`yin boshi Korchnoy va Karpov Moskva 1971
1. c2-c4 c7-c5
2. Kg1-f1 Kg8-f6
3. g2-g3 d7-d5
4. c4:d5 Kf6:d5
5. Cf1-g2 g7-g6
Odata, bu pazitsiyada 5. ... Kc6 o’ynalardi va 6. Kc3 ga 6. ... e6 qatori 6. ... Kc7 ham mumkin.
Partiyada uchragan yurish oqlarga kuchli piyodalar markazini barpo qilishi imkonini beradi.
6. d2-d4 Cf8-g7
7. e2-e4 ...
7. dc Fa5+8. Kbd2 diqqatga sazavor edi. Endi 8. ... F: c5 bo’lsa, 9. Kb3 va rivojlanishda raqibdan o’zib ketilar edi. Qoralar, chamasi, kisht berishi kerak emas, balki oddiygina rivojlanishi darkor-7. ... Ka6.
7.. . . Kd5-c5
8. d4-d5 ...
Endi 8. dc yaqqol bo’sh yurishdir: 8. ... F:d1+9. Kp:d1 Ke6.
8 . . . Kc7-d5
Raqibning piyodalar markazi qoralarni ancha siqib qo’ymoqda. Lekin bu bilan katta diagonal va undagi muhim istehkom – d4 honasi zaiflashgan. Biroq shoshilish kerak: yana bir yurish (Kb1-c3) dan keyin Kc7-b5-d4 manevri mumkin bo’lmay qoladi.
9. 0-0 0-0
9. ... Cg4 izchilroq edi. O’shanda oqlar partiyada amalga oshirgan sipoxlarning uyg’un joylashuviga erisha olmagan bo’lardi. 10. Fc2 ga 10. ... C:f3 11. C:f3 Kd4 va 12.
Fa4+? bo’lgan taqdirda, 12 . ... b5 o’ynash mumkin.
10. Fd1-c2! ...
Endi esa, c5 ga bo’lgan tazyiq uni qo’riqlash uchun vaqt ketkazishga majbur etadi.
10. . . . Kb8-a6
11. Cc1-f4 Cc8-g4
12. Kb1-d2 Kb5-d4
Bundan keyin qoralar bu yurishdan bosh tortib hech narsa yutmasdi, chunki 13. Fb3 bilan hisoblashishi kerak edi.
13. Kf3:d4 c5:d4
14. Kd2-f3! ...
Bu 14. . . . Ce2 va 15 . ... d3 manevriga qarshilik qiladi, asosiysi esa, d4 piyodasiga havf tug`iladi.
14. ... Fd8-b6
15. Kf3-e5? ...
Shungacha oqlar partiyani batartib o’ynaydi, binobarin, hozir 15. Fd2 qilib, 16. Ke5! xavfini tug’dirishi kerak edi. Bunga javoban 15. . .. Fb4 o’ynash yahshi bo’lmasdi, chunki 16.Lfd1 Lac8 17. e5, 15. ... Kc5 ga esa 16. e5! Qoralarga birdanbir himoya -15. ... C:f3 16. C:f3 e5! 17. de fe! (17. . . F:e6 dan ko’ra yaxshiroq) ni topishga to`g`ri kelagi: 18. . . e5 va 18. . . g5 havflari tug`ildi. Binobarin, 18. e5 mumkin emas, 18. Cg4 (yoki 18. Cg2) 18. . . e5 19. Cg5 Kc5 dan keyin esa tashvishlanishga qoralarda sbab yo’q.
15. Ke5 o’ynar ekan, raqibim chamasi, meni shunday ajoyib filini otga almashtirish imkonyatini jiddiy suratda hisobga oladi, deb o’ylamagan bo’lsa kerak!Biroq istisnosiz qoidalar yo’q! Shahmatda ham eng paradoksal narsalar uchrab turadi.
Endi esa, qoralar tashabusi o’z qo’liga oladi.
15. . . . Cg7:e5!
16. Cf4:e5 f7-f6!
17. Ce5-f4 La8-c8
Oq farzin qochadigan tuzukroq honalar yo’q. 18. Fd2 g5 19. C:g5 fg 20.F:g5+Fg6(!) dan keyin oqlar bir sipohsiz

qoladi, d3 da esa farzin Kb4 (sur'at bilan!) zarbasi ostida qoladi.
18. Fc2-a4 g6-g5
Oqlarning qora filiga piyodalar to’sig’i o’rnatiladi.
19. Cf4-c1 . . .

19. . . . Cg4-e2
Qoralar filini aktivlashtirish imkonyatidan foydalandi.
Balki, shunday qilmaslik kerakdir ! Pazitsiya shunchalik ajib va murakkabki, uning barcha nafisliklariga tushinib etish iyin . Dastlabki yurishlardanoq o’yin sinalgan yo’llardan burilib
ketdi va Shu paytda raqiblar biroz vaqt tangligini bo- shdan kechirishdilar. Oh, u qanchalik zarur edi-ya! Hozir endshpilga o’tish o’rinli bo’lmas edi: 19. ..Fb4 20. F:b4 K:b4 21. f3 (bu yerda oqlar endi filni e2 ga o’tkazib yuborishga haqqi yo’q) 21. ..Cd7 22. ..Ld1! — faqat shunday! d4 piyodasini surilishga majbur etib, c1 dagi qora filga yo`l bo`shatish kerak . Yo`l - yo`lakay aytib qo’yay, hozir 22. Cd2 yomon edi, chunki 22. ..Kd3! (22. .. Kc2 kuchsizroq. 23. Lac1 Cb5 24. Lf2 va oqlar kelajakka ishonch ko’zi bilan qaray oladi) dan keyin ruxlar <<c>> liniyasi bo’ylab bostirib kelishi muqarrar. Lekin yana 22. Ld1 ga qaytamiz. Oqlar hozircha piyodani olish xavfini solayotgani yo’q, lekin qoralar ikkinchi gorizantalga chiqib ololmaydi— 22. ..Lc2, chunki 23. a3 (aslo 23. L:d4? emas—23. .. L: g2+24. Kr: g2 Kc2 25. Lc4 K:a1 26. Ce3 Lc8 yoki 26. Lc7 Lc8!). Binobarin , o’yinni 22. ...Cb5 23. Cf1 d3 24. Cd2 (24. a3 biroz kuchsizroq-24. ..Kc2 25. Lb1 Kd4 26. Kpf2 Lc2+27. Kre3 Ke2 va qoralar ustunlikka ega; aytganday, 26. C:d3 yaramaydi, chunki 26. ..C:d3 27. L : d3 Ke2+) 24. ..Kc2 25. Lac1 Kd4 tarzida davom ettirgan ma’qul edi. Bu yerda ham afzallik ilgarigidek qoralar tomonda bo’lsada aniq, bir narsa ko’rinmaydi. Yana bir boshqa imkoniyat - keskin 19. . .Kb4? edi. Vujudga keluvchi pozitsiya e’ tiborga loyiqdir. Sipohlarni ishga solish borasida qoralar peshqadamroq. Lekin zudlik bilan xavf tug’dirishga ulgirilmasa, bu hol vaqtinchalik ekani ma’lum. Otsiz bu vazifani bajarish qiyin. Ikkinchi tomondan, oqlar 20. f3 yurishi bilan filni asosiy jang maydonidan kesib qo’yadi. Lekin bu shunchalik qo’rqinchlimikin?
Birinchidan, 20 . . .Ch5 yurishini ko’rib chiqamiz: 21. Fb3! (21. Ch3 oqlarning shohini himoyasiz qoldiradi; bu yerda shunday variant mavjud: 21. . .d3 + 22. Kph1 Lc2 23. a3 Lf2! va qoralarning sipohlari keskin sur’atda raqib qarorgohiga kirib boradi) 21. . .Lc2! 22 g4 (birdan – bir yurish! 22. a3? d3+ 23. Kph1 Lf2! 24. ab L: f1 + 25. C : f1 C: f3 + 26. Cg2 Ff2 dan keyin majburiy mot bo’ladi; yoki 24. g4 L: f1+ 25. C: f1 Ff2 26. Fd1 Kc2) 22. . .Cf7 23. a3 d3+ 24. Khp1 d2 25. ab Lfc8 26. C : d2 L:d2 - bir piyoda evaziga aktiv o’yinga ega bo’linadi; yoki 25. F : b4 F : b4 26. ab Lfc8! 27. C : d2 L:d2 va 28. L:a7 L8c2 29. Lg1 e6! 30. de C : e6 31. L : b7 h5 dan keyin ham, 28. Lfc1?! L : c1+ 29. L : c1 L : b2 dan co’ng ham xavfli tashabbusga erishiladi.
Ikkinchidan, qoralarda 20. . .Kc2 yurishi bor. Bu holda oqlar sifat qurbon qila olmaydi (21. fg K: a1), chunki ularning oq fili o’z piyodalari bilan o’yindan chiqib qoladi va qoralar qarorgohidagi zaifliklardan foydalana olmaydi. Binobarin, 21. Lb1 birdan-bir yurishdir. 21. . .Ch5 (21. . .Ke3 22. . .C :e3 de 23. fg? variantida qiziq tuzoq bor: 23. . .e2+24. Lf2 Fe3? 25. Le1 Lc1 26. Fb4 Lfc8 va qoralar yutadi. 22. fg xavfli: 22. . .K : f1 23. Kp : f1 d3 va keyin 24. . .Lc2, yoki 22. fg K : f1 23. C : f1 d3+ 24. Kph1 Ff2. Biroq oqlar batartib 23. Lfe1 (23. fg ning o’rniga o’ynab , hech narsadan tashvish tortmasa bo’ladi) 22. Cd2 va bu yerda 22. . .Ce8 ham , qoralarga ustunlik beradi!
Qoralar qilgan yurish ham chakki emas-u, lekin har qalay afzallikning bir qismini qo’ldan chiqaradi.
20. Lf1--- e1 d4---d3
21. Cg2---f1 Ce2 : f1
Buning o’rniga 21. . .Fb4 mumkin edi. Bu majburan sifat yurishga olib kelardi: 22. F : b4 K : b4 23. C : e2 Kc2 24. C:d3 K : e1 25. Ce2. Biroq, vujudga keluvchi endshpilda rux va ot evaziga ikkifilga ega bo’luvchi oqlarning ishi yomon bo’lmas edi. Afsuski, qoralar 21. . .Lc2 yo’li bilan filni e2 honasida ushlab tura olmaydi. U holda oqlar voqealarni bir yoqli qiladi: 22. C : e2 L e2 23. L : e2! (23. Ce3 b2 dan ko’ra yaxshiroq) F : b2 25. Le1 va ularning ishi joyida.
22. Le1 : f1 Lc8---c2
22. . .Kc5, 23. Fd4 tufayli foydasiz edi. Oqlar dastlab ruxni ikkinchi qatorga <<o’tkazib yuborishi>> darkor.
23. Cc1---e3 Ka6---c5
23. . .F b2, hech demaganda 24. Lab1 F : b7 tufayli bo’sh yurishdir: vujudga kelgan bu endshpil hatto oqlarning foydasiga.
24. Fa4---d4 ...
24. Fa3, 24. . .Lc8 dan keyin qoralarning yaqqol ustunligiga olib kelardi, masalan: 25. Lac1 Fb5! Yoki 25. b4 Fa6 26. F: a6 27. a3 b6 28. Lfd1 L8f1 29. Ld2 Kc7 30. a4 Ka6!
24. . . . e7---e5
25. d5 : e6 Fb6 : e6
26. La1-c1? . . .
Vaqt tangligiga uchragan korchnoy noto'g'ri qarorga keladi. Bu, balki, 26 b4 K:e4 27 F : d3 Lc3 variantiga berilgan baho bilan bog’liq bo’lib bu yerda qoralar markaziy liniya bilan biroz tazyiq ko’rsatib turadi. Yo bo’lmasa, u o’zi uchun yanada nohushroq oyinni ko’rib qolgandir: 26. . .Lc4?! 27. Fd5 F : d5 28. ed Ka6?! (28. . .Ka4?! 29. Lfd1 Kb2 30. Ld2 Lc2 31. L:c2 dc 32. Lc1 Lc8 33. d6 Kd3 34. L : c2! Bo’lganda qoralar durrang ham qila olmaydi: <<d>> piyodasi farzinga chiqib ketadi; 28. . .Kd7 ga eng yaxshisi 29. Lad1 o’ynashdir) 29. b5 (29. a3 Ld8 kuchsizroq--- qoralar kuchli oldi ochiq piyodasini asrab qoladi) 29. . .Kb4 30. Lad1! va oqlar during qilish uchun barcha imkoniyatga ega. Endi esa (26. . .Lc8 27. b4 yurishlarini ham hisobga olib) , vaziyat oqlar uchun yaxshiroqdek ko’rinadi. Qoralar ruhlarini almashtirib, endi tenglik haqida o’ylashi kerakka o’xshaydi.
26. . . . Lf8----c8
27. b2 --b4 Kc5 : e4

28. Lc1 : c2 . . .
Buni qarangki, 28 F : d3 deyarli majburan o’yinni boy berdi. 28. . .K : f2! dan keyin oqlarda yutqazadigan ruhli endshpilga otishdan bo’lak durustroq yo’l yo’q: 29. L : f2 L : c1+ 30. C : c1 L : c1+ 31. Kpg2 F : e3 32. Lc8+ (32. Kp : h3 Fe6+ 32. Ff3. 29. F : c2 L : c2 30. L : c2 yaramaydi chunki 30. . . Kh3+ 31. Kpg2 F : e3 32. Lc8+ (32. Kp : h3 Fe6+ 33. G4 Fe3+ 34. Kpg2 Fe4+ va 35. . .F : c2) 32. Kpg7 33. Lc7+ Kpg6 34. Kp : h3 Fe2 35. Lfc1 g4+ 36. Kph4 h5 37. Lh1 Fd2 38. Lc5 Fg5+ 39. L : g5+fgx.
Partiyada qilingan yurishdan keyin oqlarning pazitsiyasi butunlay umidsiz bo’lib qoladi---<<c>> piyodasi kurash oqibatini osongina hal etadi.
28. . . . d3 : c2
29. Lf1 --- c1 b7---b6
30. f2 ------f3 Ke4----d6
31. Fd4----d3 Lc8----c6!
Bu qadar harakatlar qilish uchun farzinga erk beradi.
32. a2----a4 Fe6----c4
32. Fd3----d2 Kd6---f7
33. f3----f4 . . .
Bo’lmasa, ot e5 orqali d3 ga tushadi.
33. . . . g5---g4
34. b4----b5 Lc6 ----c8
35. Fd2---d7 h7---h5
36. Kpg1----f2 Fc4---c3
37. Fd7----f5 Lc8---e8
Oqlar taslim bo’ladi.
2379 marta o`qildi.