Ma`lumotlar : 1092
Xabarlar soni: 591
Bugun: 18.11.2026
Soat: 0:8
Access ob’yektlari va oynasi
Muallif: Mengliyev Sh.
Qo`shilgan sana: 2014-05-13
Access ob’yektlari va oynasi
Microsoft Access MBBT relyatsion ma’lumotar bazasini boshqaruvchi tizim sanalib, unda local ma’lumotlar bazasini, SQL-serverida ma’lumotlar bazasi yoki fayl serveri uchun lokal tarmoqda umumiy ma’lumotlar bazasi yaratish uchun barcha uskuna vositalari, hamda foydalanuvchiga ma’lumotlar bazasi bilan ishlashi uchun dastur ilovalarini tuzish imkoniyatlari mavjud.
Ma’lumotlar bazasi MDB-faylida quyidagi ob’yektlarni o‘z ichiga oladi:
Formalar, hisobotlar va sahifalar ma’lumotlarni yangilash, ko‘rish, kriteriya bo‘yicha qidirish va hisobot olish uchun ishlatiladi. Bu ob’yektlar ilovalari elementlarni boshqarish deb ataluvchi grafik elementlardan yaratiladi. Boshqarishning asosiy elementlari ob’yektlarni bog‘lash uchun ma’lumotlar manbai bo‘lgan jadval yozuvlari xizmat qiladi.
Ob’yektlarga murojaatni avtomatlashtirish va ularning aloqasida dastur kodlari ishlatiladi. Faqat dastur kodlari yordamida to‘laqomli foydalanuvchi ilovalari olinadi. Dastur kodlarini tuzish uchun VBA modululi va makroslar ishlatiladi.Har bir ob’yekt va boshqaruv elementi xossalar to‘plamiga ega. Xossani aniqlash uchun ob’yektlar va boshqarish elementlarini to‘g‘rilash kerak.
Access ma’lumotlar bazasi oynasida uning ob’yektlari tasvirlanadi. Ob’yektlar bilan ishlashda barcha amallar, jumladan ma’lumotlar bazasini va ilovalarni yaratish ham shu oynada amalgam oshiriladi.
Jadvallar ma’lum bir narsa haqida ma’lumotlarni saqlash uchun foydalanuvchi tomonidan yaratiladi – yagona axborot ob’yektdagi ma’lumotlar modeli predmetli sohasi. Jadval qator va ustunlardan iborat. Har bir ustun bir xarakteristik axborot ob’yekt predmet sohasi. Bu erda bir axborot ob’yekt nusxasi haqidagi ma’lumotlar saqlanadi. Access ma’lumotlar bazasi o‘ziga 32768 tagacha ob’yekt qabul qilishi mumkin (formalar, hisobotlar va hokazo). Bir vaqtning o‘zida 2048tagacha jadval ochsa bo‘ladi. Jadvallarni quyidagi ma’lumotlar bazasidan import qilsa bo‘ladi. Masalan dBase, FoxPro, Paradox nizimlaridan, boshqa dasturlar va electron jadvallardan ham.
So‘rovlar bog‘langan jadvallarda kerakli ma’lumotlarni tanlash uchun kerak. So‘rovning javobi tanlangan jadvaldagi so‘ralgan narsani ko‘rsatadi. So‘rovda jadvalni qaysi satrini tanlashni ko‘rsatish mumkin. So‘rovmi QBE so‘rovlar yordamida shakllash mumkin.
Ma’lumotlar sxemasi qaysi satr bilan jadval bog‘langanligini ko‘rsatadi, qaysi yo‘l bilan ular bog;lanishi, bog‘langandan keyin tekshirish kerak kerakmasligini va jadvallarda kalitlarni o‘zqarishini ko‘rsatadi. Ma’lumotlar shemasi faqat server ma’lumotlar bazasi bilan ishlayatganda Access ob’yektlar panelida ko‘rinadi.
Formalar foydalanuvchi ilovasi muloqot interfeysini yaratishda asosiy vosita bo‘ib hisoblanadi. Forma ekranda o‘zaro bog‘langan jadvallarni ko‘rish uchun qulay bo‘ladi. Tugmali formalarni boshqarish panelini yaratish va ilovalar yaratish uchun ishlatish mumkin. Formalarga rasmlar, diagrammalar, tovush fragmentlari, video qo‘yish mumkin. Formalarda xodisalarni qayta ishlash mumkin.
Hisobot -foydalanuvchi masalasining natijalari va kiritish va chop etishlarni o‘z ichiga olgan hujjatlarni farmatlaydi. Grafik ob’yektlarni ishlatish hisobotlarni tasvirlshda yanada natijalar ko‘rinishining effektivligini oshiradi.
Sahifalar -muloqot Web-sahifasi hisoblanadi. Ular ma’lumotlar bazaasi bilan dinamik aloqani taminlashadi, ko‘rib chiqish, tahrirlash va ma’lumotlarni bazaga kiritish imkoniyatini beradi.
Makroslar foydalanuvchi ilovasida bir necha holatlarni avtomatilashtirish imkoniyatini beradi. Makros bu dastur bo‘lib, makrokomandalardan tashkil topgan. Makrosni yaratish uchun muloqot oynasidan kerakli makrokomandani tanlash bilan amalgam oshiriladi.
Modullar Visual Basic for Application tilida tuzilgan protseduralar. Foydalanuvchi tomonidan protsedura-dastur va protsedura-functsiyalar tuzilishi mumkin.
Accessni quyidagicha ishga tushiramiz: Pusk (Пуск) tugmasini bosamiz keyingi menyuda Programmalar (Программы) va undan keyin Microsoft Access tanlanadi.

Sarlovhalar qatorida tizimli menyu tugmalari joylashgan, dastur
nomi (Microsoft Access) va uch tugma ekranda oynani boshqarish uchun mo‘ljallangan.
Nenyu satrida quyidagi punktlar mavjud “Fayl”, “Pravka”, “Vid”, “Vstavka”, “Servis”, “Okno”, “Spravka” («Файл», «Правка», «Вид», «Вставка», «Сервис», «Окно», «Справка»). Ular har biri alohida sichqon tugmasi bilan ochiladigan menyu qatorlariga ega.
Ma’lumotlar bazasining hamma jadvallari va Accessning boshqa ob’yektlari – formalar, so‘rovlar, hisobotlar, sahifalar, makroslar va modullar shu baza uchun qurilgan va kiritilgan ob’yektlar mdb formatli faylda saqlanadi. Bu yo‘l ma’lumotlar bazasida kiritish texnologiyasini engillashtiradi va bazadagi ob’yektlarni yuqori kompaktligi va qayta ishlashni effectivlashtiradi. Access ma’lumotlariga ruxsat alohida fayllarda saqlanadi, ma’lumotlar bazasi faylida esa faqat ularga yo‘llari ko‘rsatiladi. Access boshqa Microsoft Windows dasturlariga o‘xshab qulay grafik interfeysga ega, foydalanuvchi uchun qulaylikka mo‘ljallangan. Ma’lumotlar bazasi jadvallari va boshqa ob’yektlar bilan ishlash uchun juda ko‘plab buyruq va menyular mavjud.
Ma’lumotlar bazasini yaratishdan avval relyatsion ma’lumotlar bazasini loyixalash, holatini aniqlash ma’lumotlarni mantiqiy tuzilishini va jadvallar aloqasini aniqlash lozim bo‘ladi. Quyida ma’lumotlar bazasini loyihalash va yaratish bosqichlari keltirilgan:
1.Ma’lumotlar bazasi strukturasini tuzish
2.Jadvallarni tasvirlash
3.Jadval maydonlarini tasvirlash
4.Access dasturida jadvallarni yaratish
5.Jadvallarni ma’lumotlar bilan to‘ldirish
Accessda tasvirlanadigan maydon turlari
Ma’lumotlar turi |
Ta’rif |
Matnli (Yozuvli) |
Bu maydon turi matnlardan tashkil topgan bo‘lib, uning uzunligi (hajmi) 255 belgidan oshmasligi kerak (maydon uzunligi maydon o‘lchami bilan o‘rnatiladi) |
MEMO maydoni |
MEMO maydonida hajmi 65535 belgidan ko‘p bo‘lmagan matnli (yozuvli), yoki yozuvli va raqamli malumotlar saqlanadi (Bu maydon turi tndekslanmaydi) |
Raqamli |
Bu maydon turi raqamli qiymatlarni saqlaydi, ularning diapazoni maydon o‘lchami parametrida aniqlanadi |
Sana/vaqt |
Bu maydon qiymati sana va vaqtlardan iborat (8 bayt) va 100dan 9999 gacha yil dipazonini kiritish mumkin |
Pulli |
Bu maydon qiymati raqamlar bo‘lib, unda butun nuqtasidan 15 razryad chapda va 4 razryad o‘ngda raqamlar saqlanishi mumkin |
Hisoblagich |
Bu maydom qiymati unikal qiymat bo‘lib, u jadvalga yangi yozuv qo‘shilganda avtomatik ravishda bir qiymatga oshib boradi |
Mantiqiy |
Bu maydon “Ha” yoki “Yoq” qiymatlarni saqlaydi. Access da “1”- “Ha” va “0” –“Yoq” holatlariga ishlatiladi (Bu maydonga tndeks kiritilmaydi) |
OLE ob’yekt maydoni |
Bu maydonga OLE-serveri tomonidan qayta ishlangan ob’yektlar joylashtiriladi (Bu maydon turi tndekslanmaydi) |
Gipermurojaat |
Bu maydon qattiq diskning boshqa fayliga bo‘lgan gipermurojaatlarni (yoki Internet adreslarini) saqlaydi |
Har bir maydon o‘zining xossalariga (xususiyatlariga) ega bo‘lib, ular orqali qanday saqlashni, ko‘rsatish va qayta ishlashni o‘rnatish mumkin. Maydon xossalari jamlanmasi ma’lumot turini tanlashga bog‘liq.
Xossasi |
Ta’rifi |
Maydon o‘lchami (kengligi) |
Raqamli yoki matnli qatorning maksimal uzunligini aniqlaydi. |
Maydon formati |
Ma’lumotlar ko‘rinish formatini forma va so‘rov tarzida o‘rnatadi |
O‘nlik belgi raqami |
O‘nlik raqamlarning kasr qismi razryadini aniqlaydi |
Kiritish maskasi |
Ma’lumotlarni kiritishda ma’lumotlar maskasini aniqlaydi |
Imzo |
Forma yoki hisobotda maydon yonida kirgiziladigan yozuv |
O‘z-o‘zidan beriladigan qiymat |
Jadval maydoniga mos qiymatni o‘z-o‘zidan o‘rnatadi |
Qiymatga shartlar |
Jadval to‘ldirishda foydalanuvchi shu maydonga kirgiza oladigan bir necha qiymatlarni aniqlaydi |
Xato haqida xabar |
Mumkin bo‘lmagan qiymatni kiritishda ekranga chiqadigan xabarni aniqlaydi |
Majburiy maydon |
Berilgan maydon albatta to‘ldirilishini ko‘rsatadigan o‘rnatma |
Bo‘sh qatorlar |
Kiritishda berilgan qatorga bo‘sh qatorni kitilishini nazorat qiladigan o‘rnatma |
Indekslangan maydon |
Qidirish tezligini oshirishda oddiy indekslarni aniqlaydi (birinchi kalit maydoni avtomatik ravishda indeksatsiyalanadi) |
Yunikodni siqish |
Bu qmaydonda Unicode ishlatilayotganligini tekshiradi |
48749 marta o`qildi.