linkedin facebook linkedin facebook nod32

Sql da so‘rovlarni guruxlash va funksiyalar

Muallif: Mengliyev Sh.

Qo`shilgan sana: 2015-08-21

Sql da so‘rovlarni guruxlash va funksiyalar

Agregat funksiyalar qo‘llanishi
Agregat (yoki STATIK) funksiyalar, sonli yoki xisoblanuvchi ustunlar Bilan ishlaydi. Agregat funksiya argumenti butun ustun bo‘lib, bita qiymat qaytaradi.
Bu funksiyalarni ko‘rib chiqamiz:

SUM() – Ustundagi xamma qiymatlar summasini xisoblaydi.

AVG() – Ustundagi xamma qiymatlar o‘rtasi qiymatini xisoblaydi.

MIN() – Ustundagi xamma qiymatlar eng kichigini aniqlaydi.

MAX() – Ustundagi xamma qiymatlar eng kattasini aniqlaydi.

COUNT() – Ustundagi qiymatlar sonini xisoblaydi.

COUNT(*) – So‘rov natijalari jadvalidagi satrlar sonini xisoblaydi.

Komandalar sintaksisi ko‘rinishi:
-- SUM ------------- ( --- ifoda ---------------- )  ----------------------
                                                                      -- DISTINCT – ustun nomi ---      
-- AVG ------------- ( --- ifoda ---------------- )  ----------------------
                                                                      -- DISTINCT -- ustun nomi ---
-- MIN ------------- ( ifoda )  -------------------------------------------
-- MAX ------------- ( ifoda )  -------------------------------------------
-- COUNT ------------- ( --------------------- ustun nomi)  ---------------
                                                                        -- DISTINCT --
-- COUNT(*) -------------------------------------------------------------------
Agregatlash argumenti bo‘lib ustun nomidan tashqari ixtiyoriy matematik ifoda xizmat qilishi mumkin. Misol uchun quyidagi so‘rovda: Sizni kompaniyangizda reja bajarilishi o‘rtacha protsenti qancha?
SELECT AVG(100 * (SALES/QUOTA))
      FROM SALESREPS
YAna bir shakl: Sizni kompaniyangizda reja bajarilishi o‘rtacha protsenti qancha?
SELECT AVG(100 * (SALES/QUOTA)) PROCENT
      FROM SALESREPS
Bu xolda ustun nomi ma’noliroq, lekin bu asosiysi emas. Ustunlar summasini xisoblab ko‘ramiz. SUM() funksiyasini qo‘llaymiz, ustun sonli bo‘lishi kerak! Masalan, quyidagicha: Kompaniya xizmatchilari sotuvlar xajmi rejadagi va xaqiqiy o‘rta qiymati qanchaga teng?
SELECT SUM(QUOTA), SUM(SALES)
      FROM SALESREPS
AVG() agregatlash funksiyasiga yana bir necha sodda misollarni ko‘ramiz. Masalan:  "ACI" ishlab chiqaruvchi mollari o‘rtacha narxini xisoblang.
SELECT AVG(PRICE)
      FROM PRODUCTS
      WHERE MFR_ID = 'ACI'
Ekstremumlarni topish funksiyalari yani MIN(), MAX() funksiyalarini ko‘ramiz.Bu  funksiyalar sonli ustunlar, sanalar va satrli o‘zgaruvchilar Bilan ishlaydi. Eng soda qo‘llanishi sonlar bilan ishlash.
Masalan quyidagi so‘rov beramiz: Eng ko‘p va kam sotuvlar rejadagi xajmi?

SELECT MIN(QUOTA), MAX(QUOTA)

      FROM SALESREPS

Bu  sonlarni o‘z ichiga olgan ustunlardir. YAna bir so‘rov beramiz: Bazadagi buyurtmalarning ichida eng oldin berilgan so‘rov sanasi?

SELECT MIN(ORDER_DATE)

      FROM ORDERS

Satrlar Bilan ishlaganda xar xil SQL serverlardagi kodirovkalar xar xil natija berishi mumkin. YOzuvlar sonini sanash uchun COUNT() qo‘llanadi. Bu funksiya son qiymat qaytaradi
Masalan: Kompaniyamiz mijozlari soni nechta?

SELECT COUNT(CUST_NUM)

FROM CUSTOMERS

YAna bir so‘rov: Qancha xizmatchi rejani ortig‘i bilan bajardi?

SELECT COUNT(NAME)

      FROM SALESREPS

      WHERE SALES > QUOTA

COUNT(*) funksiyasi qiymatlar sonini emas, satrlar sonini xisoblaydi. Quyidagicha yozish mumkin:

SELECT COUNT(*)

      FROM ORDERS

      WHERE AMOUNT > 250

NULL qiymat va agregat funksiyalar
Ustun qiymati NULL bo‘lsa AVG(), MIN(), MAX(), SUM(), COUNT() funksiyalari qanday qiymat qaytaradi? ANSI/ISO qoidalariga ko‘ra "agregat funksiyalar NULL qiymatni e’tiborga olmaydi"!  Quyidagi so‘rov ko‘ramiz:
SELECT COUNT(*), COUNT(SALES), COUNT(QUOTA)
FROM SALESREPS
Jadval bita lekin so‘rovdagi qiymatlar xar xil. CHunki QUOTA maydoni- NULL qiymatni o‘z ichiga oladi.  COUNT funksiyasi COUNT(maydon) ko‘rinishda bo‘lsa NULL qiymatni e’tiborga olmaydi, COUNT(*) bo‘lsa satrlar umumiy sonini xsoblaydi.  MIN(), MAX() funksiyalari xam NULL qiymatni e’tiborga olmaydi, lekin AVG(), SUM() - NULL qiymat mavjud bo‘lsa chalkashtiradi. Masalan, quyidagi so‘rov:
SELECT SUM(SALES), SUM(QUOTA), (SUM(SALES) - SUM(QUOTA)), (SUM(SALES - QUOTA))
FROM SALESREPS
(SUM(SALES)-SUM(QUOTA)) va (SUM(SALES-QUOTA)) ifodalari agar QUOTA, maydoni NULL qiymatga ega bo‘lsa xar xil qiymat qaytaradi.  YA’ni ifoda SUM(ustun qiymati - NULL) YAna NULL qaytaradi!
SHunday qilib:

1. Agar ustundagi qiymatlardan biri NULL ga teng bo‘lsa, funksiya natijasini xisoblashda ular tashlab yuboriladi!

2. Agar ustundagi xamma qiymatlar NULL ga teng bo‘lsa, AVG(), SUM(), MIN(), MAX() funksiyalari NULL qaytaradi! Funksiya COUNT() nolь qaytaradi!

3. Agar ustunda qiymatlar bo‘lmasa (ya’ni ustun bo‘sh), AVG(), SUM(), MIN(), MAX() funksiyalari NULL qaytaradi! Funksiya COUNT()nolь qaytaradi!

4. Funksiya COUNT(*) satrlar sonini xisoblaydi va ustunda NULL qiymat bor yo‘qligiga bog‘liq emas! Agar ustunda satrlar bo‘lmasa, bu funksiya nol qaytaradi!

5. DISTINCT funksiyasini agregat  funksiyalar bilan birga ishlatish mumkin.  Masalan quyidagi so‘rovlarda:
1. Kompaniyamizda qancha xar xil raportlar nomlari mavjud?
SELECT COUNT(DISTINCT TITLE)
FROM SALESREPS
DISTINCT va agregatlar ishlashda quyidagi qoidalar mavjud. Agar siz DISTINCT va agregat funksiyani ishlatsangiz uning argumenti faqat ustun nomi bo‘lishi mumkin, ifoda argument bo‘lolmaydi. MIN(), MAX() funksiyalarida DISTINCT ishlatish ma’nosi yo‘q! COUNT() funksiyasida DISTINCT ishlatiladi, lekin kam xollarda. COUNT(*) funksiyasiga umuman DISTINCT qo‘llab bo‘lmaydi, chunki u satrlar sonini xisoblaydi! Bita so‘rovda DISTINCT faqat bir marta qo‘llanishi mumkin! Agarda u agregat funksiya argumenti sifatida qo‘llanilsa,boshqa argument Bilan qo‘llash mumkin emas!
Agregatlar va ma’lumotlarni guruxlash
Agregat funksiyalar jadval uchun natijaviy satr xosil qiladi.  Masalan: Buyurtma o‘rtacha narxi qancha?
SELECT AVG(AMOUNT)
FROM ORDERS
Masalan, oraliq natijani topish lozim bo‘lsin. Bu holda guruxlanishli so‘rov yordam beradi. YA’ni SELECT operatorining GROUP BY ifodasi. Avval GROUP BY ifodasi qatnashgan quyidagi so‘rovni ko‘ramiz: Xaar bir xizmatchi uchsun buyurtma o‘rtacha narxi qancha?
SELECT REP, AVG(AMOUNT)
FROM ORDERS
GROUP BY REP
REP maydoni bu xolda guruxlash maydonidir, ya’ni REP maydonning xamma qiymatlari guruxlarga ajratiladi va xar bir gurux uchun AVG(AMOUNT) ifodasi xisoblanadi! YA’ni quyidagilar bajariladi:

So‘rovlar xar bir xizmatchaga bittadan guruxga ajratiladi.Xar bir guruxda REP maydoni bir xil qiymatga ega.

Xar bir gurux uchun guruxga kiruvchi xamma satrlar bo‘yicha AMOUNT ustuni o‘rta qiymati xisoblanadi va bita natijaviy satr xosil qilinadi. Bu qator  gurux uchun REP ustuni qiymati vash u gurux uchun so‘rov o‘rta qiymatini o‘z ichiga oladi.

SHunday qilib, GROUP BY ifodasi qo‘llanilgan so‘rov, "GURUXLANISHLI SO‘ROV " deb ataladi! SHu ifodadan keyin kelgan ustun "guruxlash ustuni " deyiladi. YAna bir necha guruxlanishli so‘rovlarni ko‘rib chiqamiz.
Xar bir ofis uchun sotuvlarning rejalashtirilgan xajmi diapazoni qancha?
SELECT REP_OFFICE, MIN(QUOTA), MAX(QUOTA)
FROM SALESREPS
GROUP BY REP_OFFICE
YAna bir so‘rov: Xar bir ofisda qancha xizmatchi ishlaydi?
SELECT REP_OFFICE, COUNT(*)
FROM SALESREPS
GROUP BY REP_OFFICE
YAna bir guruxlanishli qiziqarli so‘rov: Xar bir xizmatchi nechta mijozga xizmat ko‘rsatadi?
SELECT COUNT(DISTINCT CUST_NUM), 'CUSTOMERS FOR SALESREPS', CUST_REP
FROM CUSTOMERS
GROUP BY CUST_REP
Bu erda 'CUSTOMERS FOR SALESREPS' psevdomaydonning ishlatilishiga e’tibortbering. So‘rov natijalarini bir nechta ustun bo‘yicha guruxlash mumkin. Masalan, quyidagicha:
Xar bir xizmatchi uchun xar bir klient bo‘yicha buyurtmalar umumiy sonini xisoblash.
SELECT REP, CUST, SUM(AMOUNT)
FROM ORDERS
GROUP BY REP, CUST
Lekin ikki ustun bo‘yicha guruxlashda natijalar ikki darajasiga ega guruxlar va ostki guruxlar yaratish mumkin emas. Lekin tartiblashni qo‘llash mumkin. SHu bilan birga GROUP BY ishlatilganda so‘rov natijalari avtomatik tartiblanadi. Quyidagi so‘rovni ko‘ramiz:
Xar bir xizmatchi uchun xar bir klient bo‘yicha buyurtmalar umumiy sonini xisoblash; so‘rov natijalarini klientlar va xizmatchilar bo‘yicha tartiblash.
SELECT REP, CUST, SUM(AMOUNT)
FROM ORDERS
GROUP BY REP, CUST
ORDER BY REP, CUST
SHunday qilib GROUP BY ifodasi SELECT ni guruxlarni qayta ishlashga majbur qiladi.
MS SQL serverida COMPUTE  ifodasi mavjud bo‘lib relyasion so‘rovlar asoslariga zid keladi. Lekin uning yordamida saqlanuvchi protseduralardan foydalanmasdan shunga o‘xshash natijalarni olish mumkin. Ruruxlanishli so‘rovlar uchun chegaralar mavjud. Satrlarni xisoblanuvchi ifoda asosida guruxlash mumkin emas. Qaytarilao‘tgan qiymatlar elementlariga xam chegaralar mavjud. Qaytariluvchi ustun bo‘lishi mumkin:

1. Konstantalar.

2. Guruxga kirgan xamma satrlar uchun bitta qiymat qaytaruvchi agregat funksiya.

3. Gurux xamma satrlarida bir xil qiymatga ega guruxlash ustuni.

4. Ko‘rsatilgan elementlarni o‘z ichiga oluvchi ifoda.

          Odatda guruxlanishli so‘rovlar qaytaruvchi ustunlarga guruxlash ustuni va agregat funksiya kiradi. Agar agregat ko‘rsatilmasa  GROUP BY dan foydalanmasdan  DISTINCT ifodasidan foydalanish etarli. Agar so‘rovga guruxlash ustuni qo‘shilmasa, u yoki bu satr qaysi guruxga tegishliligini aniqlash mumkin emas. SHu kabi SQL92 guruxlanishli so‘rovlarni taxlil qilishda birlamchi va ikkilamchi kalitlar xaqidagi ma’lumot ishlatilmaydi.
Xar bir xizmatchi uchun buyurtmalar umumiy sonini xisoblash.
SELECT EMPL_NUM, NAME, SUM(AMOUNT)
FROM ORDERS, SALESREPS
WHERE REP = EMPL_NUM
GROUP BY EMPL_NUM, NAME
YAna soddaroq shakl:
Xar bir xizmatchi uchun buyurtmalar umumiy sonini xisoblash.
SELECT NAME, SUM(AMOUNT)
FROM ORDERS, SALESREPS
WHERE REP = EMPL_NUM
GROUP BY NAME
Agar guruxlash maydonlaridan birida  NULL qiymat mavjud bo‘lsa qaysi guruxga tegishli bo‘ladi?  WHERE ifodasida NULL va NULL tenglikka solishtirish natijasi yana NULL beradi. SHuning uchun ANSI/ISO standartida GROUP BY ifodasida NULL qiymatlar teng deb qabul qilingan.

Guruxlash va HAVING yordamida ajratish
SHart bo‘yicha satrlarni ajratish uchun WHERE ifodasidan foydalangan edik. SHart bo‘yicha guruxlarni ajratish uchun HAVING operatori mavjuddir. Uning sintaksisi WHERE operatori bilan bir xil va ulardan birgalikda foydalanigsh mumkin. Quyidagi so‘rovni ko‘ramiz:
Buyurtmalar umumiy narxi $300 dan ortiq xizmatchilar uchun buyurtma o‘rtacha narxi qanchaga teng?
SELECT REP, AVG(AMOUNT)
FROM ORDERS
GROUP BY REP
HAVING SUM(AMOUNT) > 300
Ko‘rinib turibdiki HAVING SUM(AMOUNT) > 300 ifodasi satrlarni guruxlash sharti sifatida kelmoqda.
Agar SUM(AMOUNT) > 300 sharti yolg‘on bo‘lsa, bu gurux natijaviy to‘plamdan chiqariladi. Agar rost bo‘lsa gurux natijaviy to‘plamga kiradi!
YAna bir misol ko‘raylik: Ikki va undan ortiq xizmatchiga ega xar bir ofisning xamma xizmatchilari uchun rejadagi va xaqiqiy sotuvlar umumiy xajmini xisoblash.
SELECT CITY, SUM(QUOTA), SUM(SALESREPS.SALES)
FROM OFFICES, SALESREPS
WHERE OFFICE = REP_OFFICE
GROUP BY CITY
HAVING COUNT(*) >= 2
Bu misolda WHERE va HAVING ifodalari o‘z funksiyalarini bajaradilar. Na shunga e’tibor berish kerakki HAVING ifodasida agregat funksiyalardan foydalaniladi, So‘rov bajarilishini ko‘ramiz:

OFFICES va SALESREPS jadvallari xizmatchi yashaydigan gshaxarni topish uchun qo‘shiladilar.

Qo‘shilgan jadval satrlarlari ofislar bo‘yicha guruxlanadilar.

Ikkidan kam satrga ega guruxlar tashlab yuboriladi. Ular HAVING ifodasi talabiga javob bermaydilar.

Xar bir gurux uchun xaqiqiy va rejadagi sotuvlar xajmlari xisoblanadi.

Murakkabroq misolni ko‘ramiz:
Xar bir tovar nomi uchun narxi, ombordagi soni va buyurtma berilganlar umumiy sonini ko‘rsating, agar uning uchun buyurtma berilganlar umumiy soni ombordagi umumiy soni 75 foizidan ko‘p bo‘lsa.
SELECT DESCRIPTION, PRICE, QTY_ON_HAND, SUM(QTY)
FROM PRODUCTS, ORDERS
WHERE MFR = MFR_ID
GROUP BY MFR_ID, PRODUCT_ID, DESCRIPTION, PRICE, QTY_ON_HAND
HAVING SUM(QTY) > (0.75 * QTY_ON_HAND)
ORDER BY QTY_ON_HAND DESC
HAVING uchung qo‘shimcha chegaralar mavjuddir. Bu ifoda juda bo‘lmasa bita agregat funksiyani o‘z ichiga olishi kerak. Chunki WHERE aloxida satrlarga HAVING satrlar guruxlariga qo‘llanadi. NULL qiymat uchun WHERE ifodasiga o‘xshab quyidagi qoida o‘rinli Agar izlash sharti NULL qiymatga ega bo‘lsa satrlar guruxi tashlab yuboriladi. HAVING ifodasini  GROUP BY siz qo‘llash mumkin. Bu xolda natija xamma satrlardan iborat gurux deb qaraladi, lekin amalda bu kam qo‘llanadi.

857 marta o`qildi.

Parol:
Eslab qolish.


Ro`yhatdan o`tish

testing

+998915878681

Siz o`z maxsulotingizni 3D reklama ko`rinishda bo`lishini xohlaysizmi? Unda xamkorlik qilamiz.

3D Reklama


Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru

Besucherzahler
счетчик посещений