linkedin facebook linkedin facebook nod32

Sitsiliancha himoya Karpov va Olafsson Amsterdam, 1976

Muallif: Mengliyev Sh.

Qo`shilgan sana: 2015-08-11

Sitsiliancha himoya Karpov va Olafsson Amsterdam, 1976

Bu partiya FIDE   prezidenti, shaxmat bo‘yicha jahon ekschempioni Maks Eyvesnning 75 yoshga to‘lganligi sharafiga o‘tkazilgan to‘rt grossmeyster o‘rtasidagi qisqa match-turnirning oxirgi turida o‘ynalgan edi. Turnir vaziyati meni yutqizmaslikka da’vat etardi — shundagina birinchi o‘rinni egallar edim. Oqlar bilan o‘ynaganingdan keyin bu vazafa unchalik qiyin emasga o‘xshaydi. Bu «durapgga o‘ynash» kerak, degan gap emas, aslo. Aslo! U holda yutqizib qo‘yish hech  gap emas. Hammaga ma’lum bu haqiqatni ko‘p shax matchilar bilishadi (lekin ozchiligi bunga amal qiladi!). Har qachongidek o‘ynash lozim, lekin ba’zan, hal qiluvchi paytlarda umumiy g‘alaba uchun durang ham kifoya qilishini eslab turish darkor. Oldiniga yaxshi o‘ynab borib, Olafssonni pozidsiyaviy iskanjada ushlab turdim, lekin yutadigan vaziyatga erishgach, biroz bo‘shashdim va . . .partiyani ikkinchi marta  yutishga to‘g‘ri keldi.

1. e2—e4    c7—c5
2. Kg1—f3   Kb8—c6
3. d2—d4    c5 :d4
4. Kf3 : d4  e7—e6
5. Kd4—b5  . . .

Paulsen variantini tur- licha talqin qiladilar. Qora- lar otning 5 ga tushishi va va keyin c2—c4 surilishiga yo‘l qo‘yishi ham, boshqacha yurnshlar tartibi: 2. . .e6 3. d4 c3 4. K : d4 a6 ni tanlab, unga yo‘l qo‘ymasligi ham mumkin-u, ammo keyingi variantda 5. Cd3 ko‘pchilikka yoqmaydi.

5. . . .  d7—d6
6. c2—c4    Kg8—f6
7. Kb1—c3 a7—a6
8. Kb5—a3  Cf8—e7
9. Cf1—e2    0—0
10.   0—0 b7—b6

10. . .Cd7, keyin Lb8, Fa5 so‘ngra buzuvchi b7—b5 ni tayyorlovchi sistema keskinrog‘u, lekin uncha mustahkam emas.

11. Cc1-e3  cc8-b7
12. Fd1—b3  . . .

Esimda bor, 1971 yili biz Olafsson bilan shu variantni qo‘llab bir partiya o‘ynagan edik. Ushanda men 12. Ls1 yurgan edim. Keyin 12. . ,Lb8 13.  Fd2 Ke5 14. f3 bo‘lgan va buzuvchi 14. ..d5 dan so‘ng uchra- shuv tezda durang bilan yakun- langan edi. Endi men bu vari- antning boshqa shahobchasini sinovdan o‘tkazishga ahd qildim.

12. ...          Kf6—d7
13. Lf1—d1 Kd7—c5

Bu 13. . .Fc7 14. Fc2 yoki. .Lc8 14. Lc1 dan ko‘ra aniqroq.

14.Fb3—c2  . . .

b7 dagi fil «tatimli» emas: 14. C :c5 bc 15. F : b7?? Ka5 va oqlarning farzini qopqonda.

14. . . . Ce7—f6
15. La1—c1  . . .

15. f3 yo‘li bilan e4 piyodasini himoyalash tashabbusni yo‘qotish va 15.Ce5 dan keyin qoralarga keng imkoniyat lar yaratib berishdan o‘zga narsa emas.

15.     ...    Ce6—e5


Piyoda qurbonini qabul qi- lish katta, lekin oqlar uchun qulay chigalliklarga olib ke- lardi: f5. . ,C : c3 16. F : c3 (shubhasiz, 16. Bc  oqlarni pozitsiyaviy azobga qo‘yardi) 16. . . K : e4 17. Fd3! (17. Fb3 kuchliroq va b6 piyodasini qo‘riqlab bo‘lmaydiganga o‘xshaydi:Kc5 yutqizadi—18. C : c5   bc 19. F : b7. Lekin 17. Lb8!    dan keyin qoralar
o‘zini juda yaxshi his qiladi) 17. Kb4        (17. . .Ke5 bo‘lsa, oqlar darhol piyodani qaytarib oladi: 18.Fd4 Kd7 19. f3    e5 20. Fd3   Kdc5   21. C : c5 K : c5 22. F : d6) 18. Fb3 a5 19. Kb5  d5  (20. f3 xavfi bor edi, 19. . Ka6 ga esa 20. Cf4 e’tiborga molik. Afsuski, 20. K : d6 qurboni o‘tmaydi —20 . .K : d6   21. C :b6   Fg5!— mot xavfi bilan) 20. Cf3 va 20. .dc   21. L : c4  Cd5 yutqizadi, chunki 20. L : e4!

16. Ka3—b1 . . .

Juda muhim yurish. Rux c1 ga o‘tib olishga ulgurdi, otlar bir-birini himoyalab turibdi — endi markazdagi hech qanaqa hamla oqlar.uchun xavfli emas. e4 piyodasi bilvosita himoyaga ega:    16. . .Kb4    17.Fd2 va 17. . K : e4 mumkin  emas— 18. K:e4   C : e4 19. F : b4,

16. . . . Fd8—b4
17. g2—g3  Fh4—f6

Raqib shohi pozitsiyasini
Zaiflashtirgach, farzin a8— h1 diagonalini o‘qqa tutib turgan b7 fili madadida e4 punktiga hujum qilishdek makkorona niyatda chekinmoqda.

18. f2—f4 . . .

Ehtiyotsiz 18. F62 noxush oqibatlarga olib kelishi mumkin edi: 18. . .Fg6! va 19. f4 ga qoralar 19. . K : e4 20. K : e4 F : e4 21.   Cd3  Ff3 (21. . .F : e3+  - | qo‘pol xatodir, chunki 22. F : e3  Cd4  23. C : h7+) 22. Ce2  Fe4 (22. . . Kd4     23.   C: f3  K : f3+ 24. Kpf2 K : d2 25. L : d2 Cf6 26. C : b6 dan keyin   qoralar uchun sal yomonroq endshpilsodir bo‘ladi) yo‘li bilan durangga erishishi mumkin. Durang meni qanoatlantirsadau debyut ustunligini har qalay qo‘ldan chiqargim kelmasdi.

18. . . .   Ce5—d4
19. Fc2—d6   e6—e5   

Fillarni almashtirish —19. .C : e3+ 20. F:e3 butunlay pozitsiyaviy iskanjaga olib kelardi. Qanday bo‘lmasin  tazyiqqa bardosh berish uchun, qoralarga mustahkamlanib olish va butun kuch bilan 64 istehkomini ushlab turish kerak.

20. Kc3—d5   . . .

Oq sipohlar asta-sekin butun taxtani egallab olmoqda. Qoralar pozitsiyasini piyodalar bilan hibsga olish maqsadida beixtiyor 20. f5?   o‘ynalganda, 20. . Fh6! bo‘lar, binobarin, 21. F : d4? ed! 22. C : 6 6s 23. Ce3   cb   ham, 21. C : d4   F : d2 va 22. . .K : d4 ham oqlarga hech qanaqa yaxshilik ato etmas edi.

20. . . .  Ff6—d8

Bo‘ysunishga va farzinni qochib qolishga to‘g‘ri kelmoqda. Uyinni ochib yuborish oqlarga foydali edi: 20. .  .F6 21.Kfc3  f5    22.   ef   L : f5   23. Cg4   Lf7 24. C : d4   K : d4    25. fe.

21. Kb—c3   Kpg8—h8

Hozir ham o‘yinni ochib yuborish oqlarga ulkan ustunlik berardi, masalan: 21. . .f5 22. Ef L:f5 23. Cg4 Lf8 24. b4.

22. f4-f5     . . .


Partiyaning birinchi qismi tugadi. Oqlar raqib sipohlarning markazidagi harakatlarni diqqat bilan kuzatib borib, o`z kuchlarini qayta saflantirdi va qoralarning rejasiz hamlalarini daf etdi. 22. f5 yurishi oqlarning kata pozitsiyaviy ustunligini belgiladi. 22. b4 ning vaqti emas edi, bunga qoralar oqlarga ustunlik beruvchi 22. . .C:c3 23. K:c3 (23. F:c3 K:e4 24. Fd3 f5) 23. . .K:b4 24. F:d6 tarzida o`zbilarmonlik qilib o`tirmaydi, 22. . .Ke6 o`ynashi va fillar almashtirilgach, otlar bilan d4 punktini mustahkam egallab olishi kerak edi.
O`yin keying yurishda tugashi mumkin edi. 22. f5 ga Olavsson 22. . .Fg5? javobini bermoqchi ekan, biroq oxirgi damlarda 23. F:d4!  Dan keyin yutqazishini ko`rib qolibdi.

22. . . . .  Kc5-d7
23. Ce2-f3    Cd4-c5

Qoralarning filning manevri bilan farzin flangidagi piyodalar surilishining oldini olishga harakat qilmoqda, lekin bunga tag`in pozitsiyaviy yon berishlari evazigagina erishish mumkin.

24. Kpg1-g2   f7-f6
25. Kc3-e2     a6-a5

Qoralar qarorgohida navbatdagi zaiflik. Noxush zarurat.

26. Kd5-c3        . . .

Oqlar qoloq d6 piyodasini osongina yutadi. Shu bilan birga partiyani ham yutilish kerak.

26. . . .  Lf8-f7

Birdaniga c5 ni urishdan himoyalaydi, lekin oqlar ham shoshilayotgani yo`q.

27. Kc3-b5    Fd8-b5

Piyodani hali saqlasa bo`lardi-27. . .Kf8 va 28. K:d6? C:d6 29. F:d6 Ld7 yutmaydi, chunki d1 ruxni zarbasi ostida; 30. F:f8+F:f8 31. L:d7 esa noilojlikdan qutilish yo`li emas.
Bu holda oqlar 28. Kec3 yo`li bilan taziyiqni kuchaytirishi mumkin emas.

28. Kb5:d6    Lf7-e7
29. Kd6-b5   Cc5:e3
30. Fd2:e3   Kd7-c5

Olafsson qattiq steynotga tushib qolgan edi. Shunisi ham borki, bu pozitsiya butunlay umidsiz ekanligiga ishonish qiyin bo`lmagan bir paytda sodir bo`lib turibdi. Hozir eng osoni ruxni bilan “d” liniyasini egallash edi-31. Ld2 yoki yanada shiddatliroq 31. Ld6 Baxtga qarshi men, o`yin istalgan tarzda yutilaveradi, deb o‘ylab, vazifamni ancha mu- rakkablashtirib yubordim.

31. Ke2—c3?!   Cb7—a6
32. Ld1—d2     Ca6 :b5
33. KC3 :b5     Lf7—d7
34. Ld2 : d7  . . .

34. Ld5 aniqroq.

34. . . . Kc5 : d7
35. Lc1—d1   Kd7—c5
36. Fe3—d2    F8—f8
37. Fd2—d6    . . .

Shu erda menga partiyada yuz bergan variantda majburiy yutuq ko‘ringanday bo‘ldi. As- lida 37. Fd5 yutardi.

37. . . .   Ff8 : d6
38. Ld1 : d6 La8—c8

Mana shu erda men 39. Kc7 zarbasi bilan      qoralarning pozitsiyasini buzib tashlayman, deb o‘ylagan edim, biroq ke- yin qoralar lom demay otni urib olishini (39. . .L :c7) ko‘rib qolib qo‘rqib ketdim — mot yo‘q, d8 xonasi ot bilan qo‘riqlangan.

39.   g3—g4 Kph3—g8
40. h2—h4 Kpg8—f7
41. g4—g5   Kpf7-e7
42. Kpg2- g3  . . .

42. b3! qoralarni tang aq- volga solib qo‘yardi:     ruxc8xonasidan ketolmaydi — c6 dagi ot qo‘riqlanmagan, c6 da- gi otniig o‘zi b6 piyodasiii, c5 dagi ot esa e6 xonasini himoya lash bilan bog‘liq. SHunday ekan, 42. . . a4 ga hech ikkilan- may 43. ba o‘ynasa bo‘lardi.

42. . . .  a5—a4!

Farzin flangidagi piyodalar to‘xtatildi. Hozir 43. B3 endi kechikadi, chunki 43. . . a3.

43. Ld6—d2   .  . .

Rux himoya uchun qaytishi kerak. 43. . .Ka5 44. L : b6  K : c4 ko‘magida ruxni qop- qonga tushirish tahlikasi tug‘ilgan edi.

43. . . .   Kc6—a5'
44. Kb5—a3 Ka5—c6

Qoralar ot a3 dan e3 ga o‘ta olishini unutib qo‘ydi. 44. . . Ld8 45. L : d8 Kp : d8 bo‘lsa, oqlarning shohi farzin flangiga o‘tib olishga ulgurar edi — 46. Kpf2, masalan: 46. . .. Kd3+ 47, Kpe3 K : 2 (47. . . Kc1 48.Cd1 k : a2 49. c: a4) 48. ce2 va ot tutiladi. 44. . . Kc7 45. ce2 Kd6 46. Kpf3 Ka : c4 47. K : c4 K : c4 48. Lc2 Kd6 49.L : c8 K : c8 50. c5 a3 jiddiy e’tiborga loyiq edi: durang imkoniyatlari mavjud.

45. Ka3—c2  Lc8—d8
46. Ld2 : d8 Kpe7 : d8
47. g5 : f6       g7 : f6
48. Kc2—c3 Kc6—b4

Hali ham 48. . Ke7 yurib, d5 xonasini himoyalasa bo‘lardi, lekin u holda Ke3—d1—c3, cf3—d1 manevrlari masalani xal qilardi.

49. a2—a3 K4—d3
50. Kpe3—g4  .  . .

Bu yurish menga tahlil pay tida osonlikcha topilib qolgani yo‘q. b6 va f6 dagi ikkala piyodaga hujum qiluvchi darhol 50. Kd5 “meni yur” deb turibdi. Men  qoralar uchun qutilish yo‘lini topishga muvaffaq bo‘ldim: 50. . .K : b2  51.K : b6 Kpc7 (otnn darhol hay- dash kerak, bo‘lmasa oqlar qayta saflanishga ulguradi) 52. Kd5+ Kpd6 53. K : f6 K : c4 54. K : h7  K : a3  55. f6 Kc2! (faqat shunday! Otlar d4—e6  da «bog‘loqlik» turishi kerak. Albatta, yurishlar tartibining o‘zgarishi yutqizadi — 55. . . Ke6 56. cd1 va a4 piyodasi ketadi) 56. f7 Ke6  57. cd1 (57. cg4 Kcd4—c2 dagi ot kerak bo‘lib qoldi) 57. . .a3 58. c : c2 a2 59. Cb3 a1 F 60. s : e6 Fg1 + 61. Kpf3 Fh1 + va shoh qafasdan chiqib keta olmaydi. 50. Kd5 dan keyin yutuqni topishga bo‘lgan uri nishlardan hafsalam pir bo‘lgach, men mumkin bo‘lgan boshqa yurishlarni qidirishga tu- shib ketdim va tez orada ot e3 da muhim c4 piyodasini qo‘riqlab, doimo d5 ga tushib olish xavfini solib juda qulay pozidiyani zgallab turganini aniqladim. Hujumga shoh borishi kerak!


50. . . . Kpd8—e8

Bo‘lmasa, oqlarning shohi «h» liniyasi bo‘yicha o‘tib ketadi:        50. . .Kf2+    51. Kph5 Kf :e4 52. Kph6 va oldi ochiq «h» piyodasi kurashni bir tarafli qiladi.

51. Kpg4—h5 Kpe8—f7
52. Kp5—h6 Kpf7—g8
53. Ke3—d5 Kc5—d7
54. Cf3—h5      . . .

Nafasni rostlagani dam berish yo‘q! 55. Ce8 tahlikasi tug‘ildi.

54.     . . .     Kd3 :b2

54. .K3c5 bo‘lsa, 55. ce8 Kp8 56. Kc3 osongina yutardi. 

55. Ch5—e8 Kd7—c5
56. Kd5 : f6+ Kpg8-f8
57. Ce8—b5   Kb2—d3
58. c5—c6.

Qoralar taslim bo‘ldi.

1519 marta o`qildi.

Parol:
Eslab qolish.


Ro`yhatdan o`tish

testing

+998915878681

Siz o`z maxsulotingizni 3D reklama ko`rinishda bo`lishini xohlaysizmi? Unda xamkorlik qilamiz.

3D Reklama


Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru

Besucherzahler
счетчик посещений