linkedin facebook linkedin facebook nod32

Axborotlarni stenografik ximoyalash usullari

Muallif: Mengliyev Sh

Qo`shilgan sana: 2014-05-06

Axborotlarni stenografik ximoyalash usullari

 

Zamonaviy kompyuter stenografiyasi

Ruxsat etilmagan kirishdan axborotni ishonchli himoyalash muammosi eng ilgaritdan mavjud va hozirgi vaqtgacha hal qilinmagan. Maxfiy xabarlarni yashirish usullari qadimdan ma’lum, inson faoliyatining bu sohasi stenografiya degan nom olgan. Bu so‘z grekcha Steganos (maxfiy, sir) va Graphy (yozuv) so‘zlaridan kelib chiqqan va «sirli yozuv» degan ma’noni bildiradi. Stenografiya usullari, ehtimol, yozuv paydo bo‘lishidan oldin paydo bo‘lgan (dastlab shartli belgi va belgilashlar qullanilgan) bo‘lishi mumkin.
Axborotni himoyalash uchun kodlashtirish va kriptografiya usullari qo‘llaniladi.
Kodlashtirish deb axborotni bir tizimdan boshka tizimga ma’lum bir belgilar yordamida belgilangan tartib bo‘yicha o‘tkazish jarayoniga aytiladi.
Kriptografiya deb maxfiy xabar mazmunini shifrlash, ya’ni maьlumotlarni maxsus algoritm bo‘yicha o‘zgartirib, shifrlangan matnni yaratish yo‘li bilan axborotga ruxsat etilmagan kirishga tusiq quyish usuliga aytiladi.
Stenografiyaning krintografiyadan boshqa o‘zgacha farqi ham bor. YA’ni uning maqsadi — maxfiy xabarning mavjudligini yashirishdir. Bu ikkala usul birlashtirilishi mumkin va natijada axborotni ximoyalash samaradorligini oshirish uchun ishlatilishi imkoni paydo bo‘ladi (masalan, kriptografik kalitlarni uzatish uchun).
Komp'yuter texnologiyalari stenografiyaning rivojlanishi va mukammallashuviga yangi turtki berdi. Natijada axborotni himoyalash sohasida yangi yo‘nalish — komp'yuter stenogryafiyasi paydo bo‘ldi.
Global tarmoqlari va mulьtimedia soxasidagi zamonaviy progress telekommunikatsiya kanallarida ma’lumotlarni uzatish xavfsizligini ta’minlash uchun mo‘ljallangan yangi usullarni yaratishga olib keldi. Bu usullar shifrlash qurilmalarining tabiiy noaniqligidan va analogli video yoki audiosignallarning serobligidan foydalanib xabarlarni komp'yuter fayllari (konteynerlar)da yashirish imkonini beradi. SHu bilan birga kriptografiyadan farqli ravishda bu usullar axborotni uzatish faktining o‘zini ham yashiradi.
K.SHennon sirli yozuvning umumiy nazariyasini yaratdiki, u fan sifatida stenografiyaning bazasi hisoblanadi. Zamonaviy steganografiyasida ikkita asosiy fayl turlari mavjud: yashirish uchun mo‘ljallangan xabar-fayl, va konteyner-fayl, u xabarni yashirish uchun ishlatilishi mumkin. Bunda konteynerlar ikki turda bo‘ladi: konteyner-original (yoki «bo‘sh» konteyner) - bu konteyner yashirin axborotni saqlamaydi; konteyner-natija (yoki «tuldirilgan» konteyner) — bu konteyner yashirin axborotni saqlaydi. Kalit sifatida xabarni konteynerga kiritib kuyish tartibini aniklaydigan maxfiy element tushuniladi.

Komp'yuter stenografiyasi istikbollari


Komp'yuter stenografiyasi rivojlanishi tendensiyasining tahlili shuni ko‘rsatadiki, keyingi yillarda komp'yuter stenografiyasi usullarini rivojlantirishga qiziqish kuchayib bormoqda. Jumladan, ma’lumki, axborot xavfsizligi muammosining dolzarbligi doim kuchayib bormoqda va axborotni himoyalashning yangi usullarini qidirishga rag‘batlantirilayapti. Boshka tomondan, axborot-kommunikatsiyalar texnologiyalarining jadal rivojlanishi ushbu axborotni ximoyalashning yangi usullarini joriy qilish imkoniyatlari bilan ta’minlayapti va albatta, bu jarayonning kuchli katalizatori bo‘lib umumfoydalaniladigan Internet komp'yuter tarmogining juda kuchli rivojlanishi hisoblanadi.
Hozirgi vaqtda axborotni himoyalash eng ko‘p qullanilayotgan soxabu — kriptografik usullardir. Lekin, bu yo‘lda komp'yuter viruslari, «mantiqiy bomba»lar kabi axborotiy qurollarning kriptovositalarni buzadigan ta’siriga bog‘liq ko‘p echilmagan muammolar mavjud. Boshka tomondan, kriptografik usullarni ishlatishda kalitlarni taqsimlash muammosi ham bugungi kunda oxirigacha echilmay turibdi. Komp'yuter steganografiyasi va kriptografiyalarining birlashtirilishi paydo bo‘lgan sharoitdan qutulishning yaxshi bir yo‘li bular edi, chunki, bu holda axborotni himoyalash usullarining zaif tomonlarini yo‘qotish mumkin.
SHunday qilib, komp'yuter stenografiyasi hozirgi kunda axborot xavfsizligi bo‘yicha asosiy texnologiyalardan biri bo‘lib hisoblanadi.

Komp'yuter stenografiyasining asosiy vazifalari


Zamonaviy komp'yuter stenografiyasining asosiy holatlari quyidagilardan iborat:
•   yashirish usullari faylning autentifikatsiyalanishligini va yaxlitligini ta’minlashi kerak;
•   yovuz niyatli shaxslarga qo‘llaniluvchi steganografiya usullari to‘liq maьlum deb faraz qilinadi;
•   usullarning axborotga nisbatan xavfsizlikni ta’minlashi ochik uzataladigan faylning asosiy xossalarini stenografik almashtirishlar bilan saqlashga va boshqa shaxslarga noma’lum bo‘lgan qandaydir axborot — kalitga asoslanadi;
•   agar yovuz niyatli shaxslarga xabarni ochish vaqti ma’lum bo‘lib qolgan bo‘lsa, maxfiy xabarning o‘zini chikarib olish jarayoni murakkab xisoblash masalasi sifatida tasavvur qilinishi lozim.
Internet komp'yuter tarmog‘ining axborot manbalarini tahlili quyidagi xulosaga kelishga imkon berdi, ya’ni hozirgi vaqtda stenografik tizimlar quyidagi asosiy masalalarni echishda faol ishlatilayapti:

  • konfidensial axborotni ruxsat etilmagan kirishdan himoyalash;
  • monitoring va tarmoq zaxiralarini boshqarish tizimlarini engish;
  • dasturiy ta’minotni nikoblash;
  • intellektual egalikning ba’zi bir turlarida mualliflik huquqlarini himoyalash.

Konfidensial axborotlarni ruxsatsiz kirishdan hamoyalash


Bu kompyuter steganografiyasini ishlatish sohasi konfidensial axborotlarni himoyalash muammosini echishda eng samarali hisoblanadi. Masalan, tovushning eng kam ahamiyatli kichik razryadlari yashiriladigan xabarga almashtiriladi. Bunday uzgarish kupchilik tomonidan tovushli xabarni eshitish paytida sezilmaydi.

Monitoring va tarmok zaxiralarini boshqarish tizimlarini engish


Sanoat shpionlik tizimlarining monitoring va tarmoq zaxiralarini boshqarish harakatlariga qarshi yo‘naltirilgan stenografik usullar lokal va global komp'yuter tarmoklari serverlaridan axborotning o‘tishida nazorat o‘rnatish xarakatlariga karshi turishga imkon beradi.

Dasturiy ta’minotni nikoblash


Komp'yuter steganografiyasining xozirgi vaqtda ishlatiladigan boshka bir sohasi dasturiy ta’minotni niqoblashdir. Qachonki, dasturiy ta’minotni kayd qilinmagan foydalanuvchilar tomonidan ishlatilishi o‘rinsiz bo‘lsa, u standart universal dastur mahsulotlari (masalan, matnli muxarrirlar) ostida niqoblanishi yoki mulьtimedia fayllari (masalan, komp'yuter o‘yinlarining musiqiy ilovasi)ga yashirilishi mumkin.

Mualliflik huquqlarini himoyalash


Stenografiyadan foydalaniladigan yana bir sohalardan biri — bu mualliflik huquqlarini himoyalash hisoblanadi. Komp'yuterli grafik tasvirlarga maxsus belgi quyiladi va u kuzga ko‘rinmay qatadi. Lekin, maxsus dasturiy ta’minot bilan aniqlanadi. Bunday dastur mahsuloti allakachon ba’zi jurnallarning komp'yuter versiyalarida ishlatilayapti. Stenografiyaning ushbu yo‘nalishi nafakat tasvirlarni, balki audio va videoaxborotni ham qayta ishlashga muljallangan. Bundan tashkari uning intellektual egaligini himoyalashni ta’minlash vazifasi ham mavjud.
Hozirgi vaqtda komp'yuter stenografiyasi usullari ikki asosiy yo‘nalish buyicha rivojlanmokda:

  • komp'yuter formatlarining maxsus xossalarini ishlatishga asoslangan usullar;
  • audio va vizual axborotlarning serobliligiga asoslangan usullar.

Stenografik dasturlar to‘grisida qisqacha ma'lumot


Windows operatsion muhitida ishlovchi dasturlar:
• Steganos for Win95 dasturi ishlatishda juda engil bo‘lib, ayni paytda fayllarni shifrlash va ularni VMR, DIV, VOS, WAV, ASCII, NTML ken-gaytmali fayllar ichiga joylashtirib yashirishda juda kudratli xisoblanadi;
• Sontraband dasturi 24-bitli VMR formatdagi grafik fayllar ichida har qanday faylni yashira olish imkoniyatiga ega.
DOS muxitida ishlovchi dasturlar:
• Jsteg dasturi ma’lumotni JRG formatli fayllar ichiga yashirish uchun mo‘ljallangan;
• FFEncode dasturi ma’lumotlarni matnli fayllar ichida yashirish imkoniyatiga ega;
• StegoDOS dasturlar paketining axborotni tasvirda yashirish imkoniyati mavjud;
• Winstorm dasturlar paketi RSX formatli fayllar ichiga xabarni shifrlab yashiradi.
OS/2 operatsion muhitida ishlovchi dasturlar:
- Texto dasturi ma’lumotlarni ingliz tilidagi matnga aylantiradi;
- Hide4PGP v1.1 dasturi VMR, WAV, VOS formatli fayllar ichiga maьlumotlarni yashirish imkoniyatiga ega.
Macintosh komp'yuterlari uchun mo‘ljallangan dasturlar:
- Raranoid dasturi  ma’lumotlarni shifrlab, tovushli formatli fayl ichiga yashiradi:
- Stego dasturining RIST kengaytmali fayl ichiga ma’lumotlarni yashirish imkoniyati mavjud.

7998 marta o`qildi.

Parol:
Eslab qolish.


Ro`yhatdan o`tish

testing

+998915878681

Siz o`z maxsulotingizni 3D reklama ko`rinishda bo`lishini xohlaysizmi? Unda xamkorlik qilamiz.

3D Reklama


Рейтинг@Mail.ru
Рейтинг@Mail.ru

Besucherzahler
счетчик посещений